ANG PAGTATAPOS NG TRANSITION

Habang lumilipas ang araw ng Transition na ito, parang gusto ko na mag-resign. As in gustong-gusto ko na talaga. Kaso lang, sa pinirmahan kong kontrata, nakapailalim pa ako sa loob ng 4 month training bond. Ibig sabihin, sa loob ng apat na buwan na iyon, mula sa CCT, hindi ako dapat maalis sa kumpanya- mag-resign, mag-AWOL, ma-terminate o kung ano pa mang  dahilan dahil kung hindi, magbabayad ka ng training bond na worth P20,000. Imbis na kikita ka, ikaw pa ang magbabayad. Haynako! Ang hirap talaga. Kunsabagay, wala nang madali sa mundo. Kahit maghanap ng ka-sex, mahirap rin kapag wala kang pera. Kaya tiyaga-tiyaga muna. Tutal, gaya ng sabi ng mga beterano, masasanay rin ako.

Second day, third day, hanggang last day ng transition, mas lalo akong tinetensyon. Ayoko na talaga. Para yatang pinagisisihan ko ang paga-apply sa call center na ito. Bakit ba ito kasi ang naisip ko? Pero kung si Angel nga nakaya niya, ibig sabihin, kaya ko rin! Tutal, ginusto ko ito. Kailangan panindigan.

-0-

Toooooot!!!

“Thank you for calling Sattelite America. My name is Maria. How are you?” [naisip ko na mas madali sa Amerikano ang pangalang Maria.]

“Hi, Maria. My name is Ryan Sanchez. My phone number is 1-883-8379.”

“Thanks Mr. Sanchez. How may I help you today?”

“Oh, I just want to order the movie:  Dude, Where’s My Car. How much is that movie?”

“I’ll be glad to order that movie for you. That is $3.99.”

“No problem! Order that for me, please. I don’t have my credit card with me so just place it on my bill.”

“Okay. But Mr. Sanchez, before I go ahead and order Dude, Where’s My Car, I would like to inform you that there is a $5 phone transaction fee, apart from the movie fee because I’ll be the one to process it for you.”

“WTF! $5 plus the $3.99 for my movie! Your transaction fee is much higher than the movie itself. You’re adding almost $9.00 on my bill for just a movie.”

“Ah, Mr. Sanchez. We have other options for you so that you can avoid the transaction fee. You can try the automated phone system. It’s so easy because it is voice activated. That will only charge you $1.50 for the transaction fee. Or you may try satteliteamerica.com and order your movie there and that is free of any fees. You’ll only get charged for the movie. ”

“Yeah, right! Look lady. Your website sucks! Your animated phone jerk doesn’t understand me. Now, I want you to do that for me, now.”

“But Mr. Sanchez, you don’t want  to be charged a transaction fee, so you have to do it yourself! ”

“How dare you answer me like that?”

“I am not arguing with you, Mr. Sanchez!”

“Then, waive the fee and order the movie. Or better yet, make it free for my inconvenience!”

“Nothing is free in this world, Sir. Even sex isn’t free, so why do you want me to waive the $5 fee? Give me a good reason.”

“What the hell! Who am I talking too?”

“I just told you, my name is Maria.”

“Damn it! Give me a supervisor!”

“No.”

“Why no?”

“Because even if you ask my supervisor, he’ll just tell you the same thing. So, there’s no point in asking for a supervisor.”

“Terminate my account! Just for a movie, I have to go through all this? Where is customer service?”

“I don’t want to give you false information, Mr. Sanchez. I am just stating facts!”

“You know what? Tell your boss that I hate your service!”

Blag! At binagsak niya na ang telepono.

-0-

Na-evaluate ito ng aking coach. Pinagalitan niya ako. Bakit ko raw inaway ang customer? At bakit ko raw pinilosopo ito? Lahat ng calls ay recorded at ipinarinig niya rin sa akin ang naging call ko. Ako nga yata ang may kasalanan.

“You know, Anier, you must give quality customer service. Noong isang beses, kalmado ka lang. Bakit ngayon, sinalubong mo ng init ng ulo ang customer? We have proper spiels for you to explain to the customer why you charge him a phone transaction fee. Di ba nandoon iyan sa mga internet tools natin? You better read that tool. I’ll give you 15 minutes to study on the Proper Spiels if Customers Object Phone Transaction fees. Saka loyal customer iyon. Sana nilapitan mo na lang ako. Bibigyan natin siya ng special credit.” Paliwanag ni Andrew sa akin na salubong na ang kanyang makakapal na kilay.

“Eh, Andrew kasi nakakainis eh!”

“Lahat naman halos ng tao, ayaw ng bossy. Pero hindi ang customer ang maga-adjust para sa iyo. Pinagalitan mo pa yung customer. Paano na lang kung maghabla ang customer na iyon? Saka humihingi na ng supervisor, ayaw mo pang i-transfer! Loka-loka ka!” halos gusto na akong sabunutan ni Andrew.

“Sorry na. Hindi na mauulit.”

“Okay lang. Basta huwag na iyong mauulit talaga! Okay lang na dito ka nagkakamali basta huwag sa totohanan na!  Dito, mapangangaralan ka pa namin at hindi ka pa maririnig ng quality evaluators. Sila na ang nakikinig sa mga tunay na calls. 15 minutes offline ka. Mag-aral ka ng mga spiels.Tapos, go back to inbound.”

Inbound ang tawag sa mga calls na papasok. Ibig sabihin, ikaw ang maghihintay ng tawag mula sa mga customer. Outbound naman kapag ikaw ang tatawag sa kanila. Iyan ang kadalasang klase ng calls ng mga sales representatives.

-0-

Binuksan ko na ang tool na sinabi ni Andrew. Ito pala ang dapat kong sinabi:

CUSTOMERS OBJECTING ON PHONE TRANSACTION FEES

“I understand your concern about the transaction fee, Mr. Customer. But all other companies do charge a phone transaction fee especially if there are other options. What we charge you is very reasonable. We have better options for you if you want. But also, I understand the inconveniences that you have encountered before you called in. May you give me just a minute so that I can check my resources on what else I can do? [Politely place the customer on hold. Check the customer's account. Then, consult your supervisor so that you can have alternatives.]” (Of course, improvised lang ito.)

Marami pang spiels na nakalagay. Para rin pala itong pinag-aaralan namin sa Psych. Puro therapeutic communication. Puno ng savoir faire para lang hindi sumama ang loob ng customer sa mga masasaklap na katotohanan na hindi lahat ng gusto nila ay masusunod. Naisip ko tuloy, hindi rin naman pala talaga super galing mag-English ng mga tao rito. Halos lahat kasi scripted. Ang agent ang bida, ang customer ang kontrabida, ang nage-evaluate ng call ang director at maaaring maya-maya lang ay sisigaw na ng “Cut!” kapag may nagawa kang mali. Siguro, noong nakikinig si Andrew ng call ko, gusto niyang tumigil na ako pero hindi ko lang siya napapansin. Higit sa lahat, ang sarap palang makipag-away in English!

Hindi pa ako ganoon kagaling mag-handle ng call. Bago lang kasi talaga ang lahat ng ito sa akin. Hindi ako katulad ng iba na nadadaan sa mabilisan. Halos lahat ng call ko, kung hindi hang-up, supervisor call. O kaya naman wala lang. At ang iba, hindi ko maintindihan. As in, nakinig lang ako sa customer pero wala akong naintindihan. Wala akong nagawang matino sa loob ng halos isang linggo sa Transition. Pero hindi ko alam. Pumasa ako eh.  Sabi naman kasi nila, wala na daw bumabagsak kapag nakaabot ka na dito.

.

..

…

….

…..

……

…….

………

……….

………..

Ano naman kaya ang kahahantungan nito?

ANG TUNAY NA FIRST CALL

Tooooooot!!!

Syet! Syet! Syet! Ito na! Lakas ng kabog ng dibdib ko. Kanya-kanyang buhay na kami. Pinasukan na rin sila ng call. Grabe mga Amerikano, akala mo hindi natutulog!

“Hi, thank you for calling Sattelite America. My name is Reina. How are you?” medyo kabado kong boses pero ayaw magpahalata.

“Your name is what?” tanong ng customer na parang naiirita na agad.

“My name is Reina.” Bingi yata itong kausap ko.

“What now? You’re speaking too fast.”

“My… name… is… Reina. That is R E I N A. Reina as in queen, you know.”

“I don’t understand any word your saying, Anyway, I want to ask you about my bill. It’s really to high this month and I think I need to have an extension on my due date. I just got laid off and I’m still looking for a new job.”

“I’ll be glad to assist you with that. May I have your phone number first?” patay! Bill ito.

“Okay, my number is 1-735-3648. My name is Bobby Metolopulous. I am the account owner.”

“Thank you for the information Mr… Meto…  Sir.” Mr. Metamorphosis na ang muntik kong sabihin.

“Please give me a few minutes to review on your bill. May I just put the call on hold?”

“Sure, take your time. But please come back.” Pakiusap ni Sir.

Pinindot ko na ang hold button mula sa phone at music naman iyon sa side ni Sir. At habang nakikinig sa music si Sir, binuksan ko na ang billing pages niya at ang bill niya ay $143.76. Pero dahil mahina ako magbasa ng billing statement na ibang-iba ang hitsura kaysa sa Meralco bill, pakiramdam ko maiiyak ako. 2 minutes lang ang maximum hold time.

Itinaas ko ang aking kamay at lumapit sa akin ang isang coach.

“Yes, Reina?” si Andrew iyon.

“Andrew, I don’t know how to read the bill.” Parang maiiyak na ako.

“Oh my God. That’s a big problem. Wait, what is the customer ‘s concern?” at inakbayan niya ako.

Sa sobrang kaba ko, nakalimutan ko.

“Okay, tell this to the customer…” itinuro sa akin ni Andrew ang pagbabasa ng bill pero hindi ko maintindihan ang kahit alin sa mga sinabi niya. Naku po! 8 minutes na palang naka-hold ang customer!

“Oh, Sir. I am so sorry for the long wait.” Nerbyos ang naiboses ko.

“Oh, what the hell is this! I am on the phone like, almost, forever! So what’s with my bill?” galit na si Mr. Metamorphosis.

“Ah… your total bill is… $143.76.”

“It took you 10 minutes just to tell me that shit?”

“I’m so sorry Sir. I just had some problems.”

“Say what now?”

“Ah, sir. Your bill is $143.76. You ordered movies plus your basic bill.”

“How much is my basic bill?”

“That is… ah… ”

“Oh, God damn it! You’re so slow! Where’s your supervisor? Don’t tell me you’ll put me on hold again just to answer my question. I want a supervisor! Now…”

Pinindot ko ang mute button habang si Sir ay nagsasalita pa nang kanyang anger speech.

“Naku! Hala! Supervisor na!”nag-alala ako sabay tanggal sa mute button.

“Ahmm, sir. I understand where you’re coming from. I am trying my best to help you.” Pa-mabait effect ako kahit hindi ko na rin alam ang gagawin ko. Leche kasi eh, bakit ba billing question?

“You know what? Nevermind. By the way, where are you located?” umiba ang tono ni sir.

“Ahmmm… I am… ahh.. located in.. the.. Philippines.”

“What? I am calling to the Philippines?”

“Yes.”

“No wonder why your accent sounds so funny.”

“Whats funny? Putang ina mo! Bago lang ako! Kung may funny, ikaw iyon! Pakyu ka!” iyan sana ang gusto kong sabihin pero binabaan niya na ako ng phone.

Maya-maya pa ay may isa na namang “toot!” Bakit dalawang call na ako? Ulit ang spiels. At ito na ang concern ni customer.

“Hi, Reina. My name is Julianne. I am the account holders’ wife. Do you want to talk to him?” magalang si Ma’am.

“It’s okay Mrs. Jones. How can I assist you?” huhuhu! Joskolord! Spare me your mercy. Spare me a piece of bread. I did not kill anybody!

“Hmm, I want to order, you know. This… uh…”

“What is it, Mrs. Jones?”

“You know… this… uhh… Movies that make you hot.”

“Armageddon?”

“No. Those movies like… uhh… hardcore.”

“Oh, wrestling? UFC? Boxing matches?”

“Something like Playboy. But I want a harder one. You know, it’s a cold night here. It’s only me and my husband.”

“Ahhh! I got it! You want some porn! We have several here. We have Channel 593-599. Which one do you want?”

“Any of those.”

“Okay. No problem. I’ll order Channel 594 for you. That is $14.99. Good for 3 hours.”

“Okay. Just place that on the bill.”

Hindi ko napansin na past due account pala ito. Ibig sabihin, hindi nabayaran ang bill noong nakaraang buwan at bawal silang um-order ng kung ano-ano unless bayaran nila ang utang nila. Lagot na naman ako! Kahit ano ring gawin ko, hindi ko rin ma-order ang gusto niya.

“Ahh… Mrs. Jones. You have a past due of P123.00. Ay dollars pala!”

“What did you say?”

“You have a past due. I can’t order your porn Ma’am.”

“What? You can’t? Why didn’t you tell me that a while ago?”

“I forgot.”

“Oh my!”

At binagsakan din niya ako. Nabitin ang libog session nila ng kanyang asawa pero anong magagawa ko? Hindi ko naman ma-order. Siya na nga itong may utang, siya pang galit!

Maya-maya, tinawag ako ni Ray Ann. Siya pala ang nakinig sa dalawang call ko. Pinalapit niya ako sa station niya at kumuha ako ng upuan. Coaching daw. Ibig sabihin, sasabihin niya sa akin lahat ng mga narinig niya sa calls ko. Lahat ng mali at palpak ko.

“Hmm, Reina.” Sweet naman pala si Ray Ann.

“Anier na lang po.”

“Anier. Okay. I think you knew how your calls went.”

“Yes. It’s a mess.”

“Okay. On your first call, you did the spiel. But you placed the customer on long hold. That is not allowed when you’re on the floor. The maximum is 2 minutes only. If you need more time, you have to go back to the customer and ask for more time. And I heard, you don’t know how to read the bill. Work on that. Please. But then, you also didn’t care about the customer asking for a supervisor. I appreciate the fact that you want to help Mr. Metolopolous but then he wants a supervisor. And I think you didn’t get his concern.” Malumanay na lecture ni Ray Ann.

“He is asking about his billing issues.” Sagot ko na nakayuko na.

“Wrong. He is only asking for an extension. He isn’t asking anything for you to explain. You have to understand the customer’s reason for calling.”

“Sorry.”

“Next time, okay? And on your second call, you don’t say porn.”

“Eh, ano? Bold?”

“Hindi.  Adult movies dapat. O kaya sana, sinabi mo dapat, I got it. Nahihiya yung customer di ba?”

“Ahh..”

“Saka ang call time mo. Masyadong mahaba. Understand the customer’s concern. Listen. Saka ayusin mo ang boses mo. Tinanong ka pa tuloy ng first customer mo kung taga-saan ka. Pero good thing that you sounded calm. Look at the past due tab. Remind the customer before offering anything. Sabi mo pa, I forgot. Never forget your spiels, okay?”

“Opo.”

.

..

…

….

…..

……

…….

………

………

Chochorvahin ko na ba ito?

THE INTRO TO THE FIRST CALL

Narito na tayo sa last step ng training. Ang transition. Dito masusukat kung may natutunan ka sa naunang training mo. Dito na masusubok ang lakas ng loob mo. Ang initiative at assertiveness mo. At kung kaya mo ba i-apply sa tunay na buhay ang mga nakakalokang spiels na isinulat mo pa sa notebook mo.

Mula sa training na ito, dito ko makukuha ang first call ko. Ano kaya ang kahihinatnan? Hindi ko pa alam.

“Guys, my name is Marianne. I will be your Transition Coach.” At lumapit na sa amin ang babae na medyo chubby pero maganda naman. Nakasuot siya ng jacket na may nakalagay na Coach. Akala ko coach siya ng basketball team.

“Hi, Marianne. Good morning.” Bati ng lahat ng trainees. Hindi pa kami napupunta sa night shift sa kahit anong training na napasukan namin. Siguro kapag sa floor na lang magiging gabi.

“Okay guys, today, we will discuss credit. What is credit? How you give credits to your customers, why you give them credits, what are the guidelines that you need to follow for you to give credits, what is discretionary credit, etcetera. I will be discussing this with Ray-Ann. She is also a transition coach. ” at habang sinasabi niya lahat iyon, parang inaantok na ako. Pera na naman ang pag-uusapan. At si Ray Ann? She pala siya. Akala ko, he.

Nagsimula na ang discussion, nag-quiz kami, nag-recitation, nagtanong ng mga bagay na hindi namin maintindihan, at kung ano-ano pa. Nagsimula kami ng 9AM at natapos kami ng 12PM.

“Oh, it’s 12PM already. You may take your lunch. Then, be back on or before 1PM. Later on, you’ll be on the production floor to listen and to receive calls.” At niligpit na ni Ray Ann ang mga gamit nila at agad na lumabas.

“OMG! I am so nervous.” sabi ng katabi ko, na isa ring baguhan.

“Naku, huwag kayong kabahan. Saka hapon naman eh. Sa Amerika, malalim na ang gabi, so konting-konti ang calls.”  Tinapik kami sa balikat ng katabi rin namin na beterano na sa trabahong ito.

“Hmm, hindi ba mahirap?” tanong ko.

“Naku, siyempre sa umpisa, mahirap. Pero sa kinatagalan, masasanay rin kayo. Mga 1 month ang adjustment period. Kaya niyo iyan, ano ba kayo!” payo niya sa amin.

Kinalma ko ang loob ko at sabay-sabay kaming nag-lunch ng mga co-trainees ko.

Pagkabalik namin mula sa tanghalian, pumasok agad kami sa training room at pagtingin namin sa may coach’s table ay maraming kahon. Laman noon ay mga headset. Para saan kaya iyon?

“Guys, you’re early. It’s just 12:50. But anyway, I’ll distribute these to you. These are the headsets that you will use to listen to the agents’ actual calls because before, you only listen to recorded ones. Afterwards, you’ll be on your own. ” at tinakot na kami ni Ray Ann at Marianne.

Eksaktong 1:00PM ay pinapila na kami sa labas ng training room. Magkatabi lang pala ito at ang production floor. Inakay kami ni Marianne papasok sa bagong kuwarto habang si Ray Ann naman ay nasa loob na at nakikipag-usap na sa ibang agents doon para sabihin na may mga taga-Transition na makik-epal sa calls nila. Ang tawag dito ay Y-jack.

Sabog-sabog na ang mga trainees nang makahanap na isa-isa ng mga agents na gagambalain. At ako, napunta ako sa isang lalaki na Jayson ang pangalan.

“Hi. May I attach this to your phone? Well just do a Y-jack.” Paalam ni Ray Ann sa kanya.

“Sure, go ahead.” At pumayag na si Jayson.

Toot!

Iyon na ang hudyat na agad na pagpasok ng call ni Jayson.

“Hi, thank you for calling Sattelite America. My name is Jayson. How are you today?”

“Oh, I’m fine Jayson. How are you?” bati ng customer.

“Just fine Ma’am. Thank you for asking. May I have your phone number please?” kailangan mo kasing beripikahin kung alam ng caller ang mga information niya at kung totoong caller ba ito at hindi isang peke.

“Okay. My number is 1-924-123-4567. My name is Karen.”

“Hi, Karen. What’s the name on the account?”

“That is Roger Smith. I am his wife.”

“Thank you Karen. How may I help you?”

“Oh, Jayson. I missed the Sex and the City episode yesterday. Do you know when’s the replay? ” tanong ng customer.

“I’ll be glad to find that our for you. Please give me a minute for me to look for the schedules.” Ang galang ni Jayson.

Pagkatapos ng ilang segundo ng pagba-browse sa customized internet tool at iba pang websites, nahanap ni Jayson ang sagot.

“Thanks for waiting Karen. Yes! There is a replay. That will be on Wednesday, 2:00PM on channel 109. Are you a fan of this show?” chika niya.

“Oh, yeah! I love watching this show! Thank you Jayson.” Natuwa ang customer dahil nasagot ni Jayson ang tanong niya.

“Have I addressed all you Sattelite America needs for today?”

“Yes Jayson! I like your quick answer to my question. Bye.”

“Thank you for calling Sattelite America. Goodnight.”

At natapos ang call. Napaka-smooth nito at nagawa niya ang lahat ng spiels. Ang galing naman niya!

Wala namang masyadong calls nang mga oras na iyon. Madaling araw na kasi sa America. Kaya konti na lang ang tumatawag. Marami siguro sa Amerikano ay tulog na.

“Reina, right?” tanong ni Jayson.

“Uhmm, yes.” Pa-shy effect ako.

“Hmm, my name is not Jayson. My name is Randy. Uhh… Break ko na kasi.”

“Ah, okay. Sige, tatanggalin ko na ito. Ang ganda ng call mo Randy na Jayson.”

“Hahaha! Thanks. Gusto mo, ikaw muna diyan habang wala ako.” Biro nito.

“Pwede palang iba ang pangalan sa call?”

“Pwede siyempre. Basta through out the call, yon ang pangalan mo. Kaya mo iyan. SIge, I’ll just buy yosi muna.” At umalis na si Randy na Jayson.

Nang matapos nang maki-Y-jack ang lahat ng trainees, tinipon kami ni Andrew, isa pang coach, para mai-guide kami sa actual calls.

“Good afternoon, guys! How are you? My name is Andrew. I have reserved stations for you. Your are 15. I reserved 20. Hahahaha! Just in case… You’ll be using this now. So, choose your seat. I’ll be teaching you  how to use your log-in tools, your online time keeping system, and I’ll give you your passwords for all your agent accounts. ” habang gina-guide niya kaming lahat sa mga stations namin.

“So, everyone is seated. Relax. Wear your headsets. Put the mic near your lips. Speak clearly. And don’t forget your spiels. Log in to your phones. All of them are connected to your PCs. As soon as you log in, you are ready to receive calls. Konti lang ang calls kaya huwag kayong nawiwindang. Also, we filtered them, so no difficult calls will be on queue for your group.” Uy! Nag-Tagalog ang coach!

Suot na ng lahat ang headsets. Habang sa malayo pala ay may station ang mga coaches namin at makikinig pala sila sa amin! At huwag kayo, naka-speaker phone mode sila kaya sa oras na matyempuhan ng isa na siya ang pinakikinggan, rinig na rinig niya ito. Ang lakas kasi ng volume! Kakatakot! Tinatapik na lang namin ang isa’t-isa ng goodluck!

.

..

…

….

…..

……

…….

……..

………

……….

ANO? FIRST CALL NA FIRST CALL KA NA BA?

MAIKSING CONTINUATION

Pinagpasyahan naming magbabarkada na kumain na ng brunch sa isang Pizza parlor. Celebration na rin namin ito dahil lahat kami ay nakapasa na sa board exam at mga RN na. Matagal na rin kaming hindi nagkukumustahan.

“Saan ka nagwo-work?” tanong sa akin ni Jing habang inaalis ang balat ng fried chicken niya.

“Sa call center. Ikaw? Akin na nga iyan, sayang. Ang sarap-sarap niyan, ayaw mo.” at kinuha ko ang mga chicken skin na nilagay niya sa spare na plato.

“Huh? Call center? Bakit? ” tanong naman sa akin ni Andrei habang puno ang bibig ng romaine at olives.

“Eh, ‘tol, hindi ba kayo napapagod maghintay? Ako, sawa na maghintay no? Ayoko na maging tambay for life!” depensa ko.

“Eh di ba, we are nurses. Hindi natin dapat ibaba ang sarili natin sa call centers. Masyadong mataas ang pinag-aralan natin para doon.” sambit naman ni Paul habang tini-twirl ang carbonara niya.

“Bakit, may mga trabaho na ba kayo?” parang gusto ko silang pagalitan lahat.

“Wala.” Sabay pa sila.

“Oh, wala pala e. Huwag kayo magsasalita ng ganyan. Mamaya may makarinig sa inyo na nagko-call center, sampalin pa kayo.” Pangaral ko sa kanila habang nilalantakan ko ang in-order kong chocolate mousse.

“Eh kasi, di ba, kasi sabi ni Sir Cornellio, huwag daw niya tayong makikita-kita sa call center pagkapasa raw natin ng board? ” si Paul uli.

“Andiyan ba siya?” banat ko.

“Wala.” sabay na naman sila.

“Nakita niya ba ako?” ako na naman.

“Hindi.” At sabay na naman uli sila pero puno na ang mga bibig ng kinakain.

“At wala siyang karapatan na sabihin iyan sa atin! Wala akong pakialam kung magalit siya. Palibhasa, mayaman ang asawa niya at may-ari sila ng cake shop diyan sa may UST. Eh, ako? Mayaman ba ako? Baka kayo, mayayaman. Pero basta ako, nahihiya nang manghingi sa mga magulang ko. Tama na ang halos buong buhay nila na binigay nila sa akin para pag-aralin lang ako ng Nursing at tapos maghihintay lang pala tayo ng napakatagal at wala pa rin tayong trabaho. At saka masama ba ang magtrabaho sa call center? Bukod sa competitive na sweldo, aircon pa ang workplace? ”  Habang tinutusok-tusok ko ang cake ng tinidor.

“Oh, huwag nang sensitive! Tingnan mo iyang mga dark circles mo, mukha ka nang kuwago.” pabaklang banat ni Andrei habang kumukuha ng isang tikim sa cake ko.

“Eh kasi kayo eh.”

“Haynako, basta ako, ayoko mag-call center. I will be a nurse. Promise!” sabi ni Jing.

“Ay naku, tama na nga iyan. Kasi may sasabihin ako sa inyong magandang balita.” Iniba ko na ang usapan para hindi na sa trabaho ko nakatuon ang pansin ng mga kaibigan kong kontrabida.

“Ano iyon?” sabay palo sa braso ko ni Andrei.

“BUNTIS AKO.”  pabulong kong sabi sa kanila at nagdikit-dikit ang mga ulo naming na tila may pinagmimitingan.

“Talaga?” ang iinit ng mga hininga nila at naghalo-halo sa atmosphere ang amoy ng mga kinain namin.

“Charing! Sino namang bubuntis sa akin? Kamay ko?” at nagkahiwa-hiwalay ang mga noon namin at nagtawanan kami nang malakas!

.

..

…

….

…..

……

…….

……..

………

……….

Eching lang naman…

1 H0P3 2010 61V35 M3 H16H H0P35, N0+ F4L53 0N35… (my year ender)

-ACKNOWLEDGMENTS-

Gusto ko sanang magpasalamat unang-una na kay Bro, dahil nalampasan ko ang 2009 nang buo pa ako at buhay na buhay. Kulay tao pa naman ako at humihinga pa rin.

Nagpapasalamat din ako sa aking sponsor, ang aking butihing ina. SIya ang dahilan kaya lumalamon pa ako.

Ako rin ay lubos na nagpapasalamat sa aking ama na lagi akong kinakaltukan tuwing umaga para malaman kung naaagnas na ba ako o ayaw ko lang talagang bumangon sa higaan.

Sa aking buong pamilya na laging layas nang layas kaya lagi akong naiiwang mag-isa sa bahay. At gusto ko iyon kaya nagpapasalamat talaga ako. Hehe!

Sa aking mga kaibigan na walang sawang naniniwala sa mga lame excuses ko kapag gusto nila akong makasama sa mga gimikan o para lang magkita. Totoo naman talaga na noong mga panahong niyayaya niyo ako, wala talaga akong pamasahe. Hindi “burbs” yun!  At kapag masakit ang ulo ko, totoo rin yun. Kasi ang kulit niyo. Pero natutuwa ako na hindi kayo nagsasawang tawagan at imbitahin pa rin ako. At sa pagpunta ko, nagiging masaya tayo. Salamat sa okray at sa biruan. Kaya tawa tayo nang tawa.

Salamat din sa mga nagbabasa ng blog ko. Dahil nabibigyan niyo ako ng ilan sa bahagi ng inyong oras. Sa mga nakaka-chat ko minsan, ka-YM, ka-FS at ka-FB at ka-PLURK at ka-TWITTER… salamat dot com dot ph.

Salamat din sa GMA7. Kasi nagkaroon ako ng pagkakataon makita sa TV, nationwide. Ang pagsali ko sa HOLE IN THE WALL ang naging pinakamalaking twist sa buhay ko sa taong 2009.

At sa magiging syota ko sa darating na 2010, salamat sa paghihintay. Darating na ako, huwag kang mag-alala. (at charotera daw ako.)

Sa mga hindi ko nabanggit, salamat pa rin. Ewan ko kung bakit. Basta salamat.

-OLATS-

Stereotype na ito sa bawat pagtatapos ng taon, ang pagre-recall ng bawat bagay na nagdaan sa nakalipas na labindalawang buwan. At iyon din ang gagawin ko, ang mag-recall, ano pa nga ba? Pero paano ko ba sisimulan.

I don’t want to sound ungrateful, kalalagay ko lang ng acknowledgments di ba? Baka naman sumama na ang loob ni Bro sa akin. Ang alam ko kasi, close kami (meh ganon?).

Pero naging OLATS yata ang 2009 ko. Buong taon, wala akong trabaho. Don’t get me wrong, hindi ako nagrereklamo. BAkit naman ako magrereklamo eh nanalo nga ako sa gameshow! Sumikat pa ako for one week.

Pero nagsimula ang pasok ng 2009 na wala. Wala akong plano. Wala talaga.

Nag-training lang ako noong January for one month para sa hemodialysis. Pagkatapos, wala na. Tapos, June na uli para naman sa Red Cross. Tapos wala na uli. Tapos nag-exam ako nang November para sa RENAP para may accreditation naman ang training ko nang hemo…  tapos wala na naman ulit.

At ano pa nga ba ang lalong nagpa-OLATS? Iyon ay ang wallae.. wallae na wallae ang lovelife ko. Buti sana kung kahit sexlife lang meron ako pero parehong wala. Hay, hindi lang naman ako ang nag-iisa sa mundo at alam ko iyon. Kaya, sama-sama na tayo ! Damay-damay na ito! Haha!

-THE GOOD STUFF-

Ang pinaka na, the best pa na achievement ko ngayong taon ay nang manalo kami sa isang gameshow! Ngayon,  nakabili na ako ng bagong cellphone. Hindi nga lang high-end pero nagagamit ko naman. Nakabili na rin ako ng treadmill na hindi na rin naman small time. Nagagamit ko naman at kinakaya naman niya ako.

AT ang best part?

May car na kami! Hindi nga lang brand new. Hindi rin second hand. Kasi third or fourth hand na kami. Pero, keri na! May pang-lamyerda na kami at nakaka-relate na rin kami sa mga may problema sa OIL PRICE HIKE, at nakiki-party naman kapag may PRICE ROLLBACK! May “K” na kaming magreklamo kapag walang ma-park-an at pwede na rin kaming mag-alburuto kapag nasabit kami sa traffic jam at lubak-lubak ang daan! Totoo ngang nakaka-dagdag ng ka-cuteness kapag may tsikot!

Nagtutulak nga lang kami nang konti kapag may tirik effect.

Natutunan ko rin na marami palang products online at cute bumili pag may pera ka. Yung cellphone ko, online ko binili.

-LESSONS LEARNED-

1.       Failing to plan is planning to fail.

Akala ko hindi ito masyadong totoo. Pero ito, todong-todo ang effect sa akin. Wala man lang akong goal, walang interventions at walang plano kaya ng OLATS ang 2009 ko. Ayoko nang mangako na aayusin ko na sa 2010. Gagawin ko na lang.

2.       Hang out with friends.

Malaki talaga ang porsyento na nasasakop ng friends sa buhay natin. Minsan nga, lampas pa ng prosyento na tinitira natin para sa mga sarili natin. Sadyang pag wala sila, parang “LESS COLORFUL” ang buhay ng isang tao. Hindi naman sa binabalewala ko sila kapag ayaw ko silang makita. It’s just that nahihiya ako sa kanila. Natutuwa naman ako dahil kahit na “ma-burbs at drawing” daw ako ay mahal pa rin nila ako.

3.       Just enjoy.

Naging restriction ko talaga ang pagtaba ko kaya ayoko talagang maglalalayas. Pero bakit ba? AKo naman ang magsasaya  at hindi sila. Dapat chill lang. AT dapat keri lang. Shouldn’t be hard on oneself.

4.       Save.

Not just saving money. Also, save your life, save your health, save your time, save your energy for something worth doing instead of submerging yourself into a plethora of shit-stress-somnolonce-whatever-it-is activities.

SAVE YOURSELF BECAUSE ABOVE ALL THINGS, YOUR SELF IS THE MOST IMPORTANT BEING IN THIS WORLD, NEXT TO THE MIGHTY FATHER.

PS: Hindi na ako matatakot sa doktor… next year.
5.       Give time for the LORD GOD.

Hindi ako Anti-Christ. Hindi rin ako atheist. KAso, hindi ako pala-simba talaga. Ang Sunday Mass naman is for us to thank God for the whole week’s blessings. Maiksi kasi ang attention span ko at hindi ko naiintindihan ang homily ng pari. I pray naman. I thank the Lord. But I know that it isn’t enough.

6.       Hindi lovelife ang sagot sa lahat.

OO na, LOVELIFE naman talaga ang nagpupuno sa lahat ng kulang eh. Ito rin ang pantapal sa mga masasakit na bagay na nakakaapekto sa atin. Ito rin ang naghuhugas ng lahat ng stress sa katawan ng tao. Isang maiksing salita pero napakahaba ng mga pangungusap para i-describe ito. AT wala ako niyan. AT kaya pakiramdam ko, laging doomsday.

Kaya next year, kung wala pa rin, eh di siyempre iiyak ako. Pero I’ll establish more friendships. Baka sakali, meron. (at umaasa pa rin si Kupal! Jejeje! )

7.       Learn to appreciate.

Lagi naman. Ma-reklamo lang ako pero naa-appreciate ko naman lahat ng meron ako. Hindi pa naman ako namumulot ng basura sa daan, hindi ako crippled or paralysed, hindi rin naman ako nabiktima ng Ondoy o Pepeng. Hindi ako nagkasakit nang bongga! Hindi rin naman ako naglalakad nang hubo’t hubad sa daan dahil kung hindi magmumukhang ghost town ang lahat ng madadaanan  ko. May bahay akong inuuwian. Nakakain pa naman ako nang lampas pa sa tatlong beses isang araw. May nagsasabi pa rin na cute ako kahit sabog naman ang tiyan ko kapag nakaupo ako. Ang swerte ko na nga eh!

Asar lang ako sa lahat ng bwisit pero hanggang doon lang iyon.

Alam naman ni Bro iyan. Nagpapasalamat akong talaga.

Ayokong mag-sorry. Wala naman akong kasalanan na ginawa.

Bakit ako magsisisi? Nagawa ko na. Huli na para diyan.

Hindi ako ang Hari ng Sablay.

Have a great 2010 everyone! I wish you all the best the year has to offer! Happy New Year!!!

ANG WALANG KATORYA-TORYANG CONTINUATION…

Hindi pa sa production floor ang tuloy ko. Pagkatapos ng CCT ay may Product Training pa. This time, madami na kami. Halos isang buwan ito. Mabait ang naging trainer namin na kasing sexy ni Katrina Halili, kaboses ni Pia Guanio, may resemblance ni Precious Lara Quigaman kapag biglang tingin, pero higit sa lahat, kamukha ni Chokoleit kapag matagalan. Akala mo naman ako, saksakan ng ganda kung magsalita!

Dito, itinuro niya sa amin kung anong klaseng produkto ang pag-uubusan mo ng oras. Napunta ako sa satellite TV accout, kapareho ni Angel. Napaka-high tech ng account na ito. Dito ko natutunan na sa America pala, pwedeng hindi ka na pumunta sa sinehan kung gusto mo manood ng pelikula. Isang dutdot mo lang sa remote mo, pwede ka nang pumili ng kung anong gusto mo mapanood! At huwag kayo,kahit bold, meron! Ganoon lang sa kanila iyon! Wala nang isyu. Hindi katulad sa atin. Liberated kasi sila. Tayo mga, pa-virgin. Pati mga laban ni Pacquiao, isang pindot lang din! Dapat nga lang madami kang pera dahil panigurado, lalabas lahat iyan sa bill mo! Ang tawag doon ay pay per view service.

Pati mga sporting events na hindi naipapalabas nang basta-basta sa TV ay pwede nilang bilhin na pa-package-package  [football package, baseball, basketball, etc.]. Tatawag lang sila sa mga customer service representatives [which is, magiging trabaho ko sa oras matapos ang mga training na ito] at orderin kung anong gusto nila.  Pero sa kanila, kahit pa mayroon ka nang mga package na ito, mararanasan pa rin ang tinatawag na black out. Ilalagay ko ang halimbawang ito sa bansa natin para mas cute.

Halimbawa, may basketball package ka. Laman na ng package na ito ang lahat ng magiging games sa buong season.  Tapos, naglaban ang Talk n Text at ang Pop Cola. At gaganapin halimbawa ito sa Araneta Coliseum. Kung nakatira ka sa lugar na malapit sa Araneta, hindi mo ito mapapanood dahil panigurado, lalabas ito sa Channel 13. O kaya naman halimbawa, hindi nabenta ang lahat ng tiket 48 oras bago magsimula ang laban, so wala kang magagawa kundi pumunta sa Araneta at doon manood. So, walang silbi ang package. O kaya naman halimbawa, ang buong pangalan ng Talk n Text team ay Kalentong Talk n Text team at ang Pop Cola ay Morayta Pop Cola team pala! Kung taga-Kalentong ka o sa Morayta, hindi mo ito mapapanood dahil home team mo ito. Hassle din.

Wait, there’s more! Pwede mo ring i-customize ang mga channels mo kung may internet ka at doon mo sa website kutkutin ito. Mayroon ding automated phone system na kung saan, ito ay voice activated. Sabihin mo lang kunwari, “I want to pay my bill.” At presto, naintidihan ka na ng voice over. At mag-uusap na kayo kung anon a ang susunod mong gagawin. Ang galing no? Pero kung shonga-shongaers ka, tawag ka na lang uli sa customer service reps at sila naman ang gagawa ng lahat ng iyan para sa iyo. Sabihin mo lang kung anong gusto mong mangyari.

Natutunan ko rin ang ibat-ibang spiels na ginagamit ng mga call center agents. Lahat mayroon sila. Mula sa “Thank you for calling…” na simula, hanggang sa “Thank you for calling…” na pagtatapos. Ang simula hanggang katapusan ng tawag ay may pattern at ultimo sa nararamdaman ng customer ay may spiel ka din. Lots of emphatic cherlala at ang apology mo ay walang naitutulong.

Tinuro rin niya sa amin ang paga-upsell ng produkto at palakasin ang convincing powers namin na mauto ang customer na pataasin ang bill nila at kapag kumagat sila, amin naman ang komisyon at konsumisyon.

Nang matapos na ang Product Training, salamat sa Diyos, ay nakapasa ako. At, kahit natapos ito na hindi ako natutong magbasa ng bill dahil naguguluhan ako, okay lang. Sabi naman din ng iba na mga beterano na, matututunan mo rin naman ang lahat sa floor. Naniniwala naman ako sa kanila.

Pagkatapos nito, Transition naman. Ang mas madugong training. Pero, one week lang iyon.

-0-

Ang sabi ng HR sa akin, the week in a call center always starts on Sunday and ends on Saturday. Sundan ang kalendaryo. At iba ang holidays ng Pinoy at Amerikano. Kadalasan daw, kapag walang pasok dito sa atin, sa America mayroon. At kahit Pasko man, o Bagong Taon dito sa Pilipinas, may pasok ka pa rin. Kahit maputukan ka pa ng Five Star basta kaya mo pa ring magsalita, papasok ka pa rin. Kung nagkakabatuhan naman ng tear gas sa Mendiola at suspendido na ang lahat ng gawain sa Pilipinas, sa call center, hindi tumitigil ang mundo. Walang suspend-suspend. Hindi naman ito school. Depende na lang kung darating ang mga aliens para sakupin ang mundo! O kaya naman darating si Osama Bin Laden at sasalakayin ang lahat ng call center!  Bawal ang absent at late. NO work, NO pay ang policy. Starting ko raw ay 13K. Baguhan kasi ako. Pero lalaki raw iyon depende sa performance ko. Tama nga si Angel. Ganun din nga sa akin. ENGLISH ONLY POLICY [EOP]. Bawal magsalita ng Wikang Filipino lalo na kapag nariyan ang boss mong Amerikano na kamukha ni Chuck Norris at hinaluan ng killer looks ni Eddie Guttierez. Kapag Thanksgiving sa America, medyo gagaan ang trabaho ng mga taga-call center. Pero kapag pyesta sa atin, bibigat lalo ang trabaho kasi wala tayong pera panghanda para sa mga Alpha Kapalmuks na makikikain sa mga bahay natin.

-0-

Hindi mo naman kailangan kalimutan ang pagka-Pilipino mo kahit nasa loob ka ng building na may mga naglalakad na mga ilong na pango na may matangos na timbre ng boses. Pinoy ka pa rin! English version nga lang lahat ng ginagawa mo. Pwede pa ring maging jologs.Pag-usapan sina Ryan at Judai at ang pagtatampo ni Alfie Lorenzo. English-in niyo na lang ang chikahan at magtatatawa pa rin kayo na parang si… huwag na, baka may magalit. Pwede pa rin ang kumain ng kwek-kwek at fishball sa office basta huwag ka lang magkakalat. Libre ang kape pero huwag ka namang ignorante na maya’t maya ang kuha mo sa vending machine ng Nescafe. Mahilig kasi tayong mga Pinoy sa libre at hangga’t libre, sige lang nang sige. Nariyan na rin ang mga alanganing “Wazzup, yow!” Hindi mo rin kailangang magpaputi para lang mapantayan ang kulay ng boss mong puti. Keri na ang maputi ang mukha at maitim na batok. Kasi face cream lang na pampaputi ang nabili mo at nakalimutan mo na maitim nga pala ang batok mo. Kinulang ka kasi sa budget. Okay lang ang lumakad-lakad sa corridor basta huwag kang mukhang tanga dahil panigurado, tinatawanan ka ng mga tao sa Security Division dahil kaway ka nang kaway sa camera na naka-televise naman sa office nila. Feeling mo Biga-10 ka. Huwag ding mag-uwi nang mag-uwi ng tissue na galing sa banyo ng office niyo. Nakakahiya.

Pero may ilang mga taong nag-call center lang, akala mo kung sino na. Akala nila, porke’t Amerikano ang pinagsisilbihan nila, hindi na sila Pinoy. Tulad na lang ng minsang sumakay ako sa FX.

Papunta ako noon sa tagpuan naming ng aking mga kaibigan at ako lang ang mag-isa na bumyahe. Off ko noon. Nakasakay na ako sa FX. Maya-maya, may pumara na magandang babae at hinintuan naman ito ng driver at pinasakay. Nasa likod ako nakaupo at siya naman sa gitna. Puno na ang FX.

“Mga ma’am, mga sir, ang bayad niyo po.” pakiusap na malumanay ng mamang driver.

“Ah, kuya, Morayta ako.” At inabot ko ang bayad ko. Nagsibayad na rin ang iba nang may biglang kabuteng nagsalita.

“Aeh, maenung, zu Biyaek nu Batow pow!” at iyon ang babaeng kanina lang pinara ni maenung.

Pigilan niyo ako, sasakalin ko ‘to! Baka i-chokeslam ko pa ang mahaderang babaknit na ito with German suplex! Baka makalimutan ko na nasa FX ako at banatan ko ito ala-UFC! Sa Biyak na Bato Street siya bababa. Leche ito, ah! Paulanan ko kaya ng mura ito!

“Ah, miss, I can’t hear you.” banat ni Manong.

Hagalpak sa tawa ang lahat ng nasa loob ng FX. Nice one, Kuya!

“Near Saentow Dowminggow.” Ayaw paawat ng girlaloo.

“Dat’s tweynti peysows!” Grabe si Manong. Hindi rin magpapatalo! Akala siguro ni girlitang nagmamaganda, wala siyang katapat!

Maya-maya, medyo tahimik na ang mga tao sa FX. Nasa may Sto. Domingo na pala kami.

“Maenung, paera.” papara na si Miss Echusera.

“What?” tae ito sa Manong! Napapamura ako sa comedy nilang dalawa.

“Please stop this.” banat naman ng nagmamaasim. Para daw.

“Please don’t speak English. I can’t hear you.” At ibinaba na niya si girlitang nagpi-feeling Amerikana na mukha namang… huwag na, baka may magalit na naman.

“Ayos ka Kuya! Taena! Hahaha! Elibs na ako sa iyo. Sakit ng tiyan ko. Nagsasabay ang tawa at utot ko! Sorry. Kayo kasi eh! Hahaha! Kayo ba si Dolphy na nagdi-disguise lang na driver! Idol ko na kayo! ” Habang hindi na halos maintindihan ang sinabi ko dahil sa katatawa ko at tawa rin nang tawa ang mga nasa FX at ang iba pa ay with matching palakpak pa.

“Loko kang bata ka! Hahaha! Sabi kasi ng anak ko, ang mga nasa call center daw ay mga mapagpanggap. Kaya iyan, matuto siya. Mas magaling yata ako kay Erap ng two sentences!” At nagpunas si Kuya ng Good Morning towel at uminom ng Extra Joss na nasa bote ng mayelo-yelong mineral water.

Bumaba na ako sa Morayta at natatawa pa rin ako. Nagpasalamat ako kay Mamang Driver. Pero hindi naman lahat ng taga-call center mapagpanggap. Nataon lang na may loka-lokang babae na pinara si Manong.

.

..

…

….

…..

……

…….

……..

………

……….

Hihirit pa ba ako?

HMMM… ITO NAMAN…

Nang mag-Lunes na, hindi ko na mawari ang saya na nararamdaman ko. Malapit na ako sa happiness and energy is key to success! Maayos ang damit ko dahil dapat daw ay smart casual ang arrive. Wala akong gaanong pera pero nagmumukha naman akong kagalang-galang dahil sa suot ko.

Mula sa siksikang MRT na mukha na kaming sardines, sa pagsakay sa jeep na ayaw magpasakay dahil bawal daw, nakarating na ako sa Insular Life Building. Sa 5^th floor daw eh. Ang ganda sa loob! Mukha na akong dugyoters mula sa mainit na byahe pero okay lang. Magsi-CR na lang ako. Maaga pa naman.

Pumasok na ako sa training room. Ang bilis kong naramdaman ang sobrang lamig dahil sa natutuyo kong pawis at sa lakas ng air con. Sayang, di ako nagdala ng jacket! Di bale, well insulated naman ako dahil sa fats ko.

Kaunti lang kami sa kuwarto. Limang trainees lang. Nag-back out daw yung iba. Bakit kaya? Natakot kaya sila kay Mike? Hindi naman si Mike Tyson ang trainer kundi si Mike Cruz. [At wala daw natawa sa corny kong joke!]

Malaki ang training room namin. At ang daming computer. To the left, to the right. Daig pa ang mga PC-han sa labas! At puro flat screen pa ang mga monitor! May malaking whiteboard din sa gitnang harap at ang trainor ay may sarili pang computer.

Pumili na ako ng pwesto ko kung saan ko gustong umupo. Na-cute-an ako sa telepono sa tabi ng PC ko. At lahat pala ng PC ay may telepono. May dalawa ring set ng headsets. Ang isa ay para sa computer, at ang isa ay nakakabit sa telepono.

“Avaya. Hmm, Nortel. Nasaan ang PLDT? Ang Bayantel?” Binabasa ko ang mga brand ng mga telepono na nasa loob ng training room. Para saan ba lahat ito?

“Hi guys! My name is Mike Cruz. Good morning. Welcome to the English Language Improvement Training [ELIT]. How are you?” para siyang si Diego na mahaba ang buhok pero dahil sa kanyang so sosyal twang ay ang guwapo na rin niya.

“Hi!” sabay-sabay naming bati kay Mike. Kagulat naman ito!

“Okay, first things first. Don’t call me Sir. Call me Mike. If you don’t like it, call me Your Highness. If you still don’t like it, call me you ex. Kidding. But please, don’t call me Kuya! You are not allowed to speak Tagalog, okay? Big Brother’s watching you.” habang tinatanggal niya ang coat niya at isinampay ito sa likod ng swilvel chair niya.

Ayos! Pwede rin naman palang nakakatawa ang English na joke. Mukhang okey itong si Mike ah! Mukha siyang mabait.

“Okay, so guys, introduce yourselves.” At isa-isa nang nagpakilala ang mga trainees.

Masaya naman ang naging training namin. Naging close na rin kami dahil konti lang kami. Nagta-Tagalog kami sa oras na makalabas ng building at magtsikahan sa Jolli-jeep sa likod. O kaya naman kapag wala si Mike. May mga araw na napaka-boring ng mga lectures dahil binabalikan na naman namin ang proper usage ng in, on, at, beside, above at kung ano-ano pang prepositions. Pero, masaya pa rin. At madali kaming natuto dahil mas natututukan kami ni Mike sa mga mali namin dahil hindi kami marami.

Marami akong naitamang mga pronunciations ko na mali. Tulad ng:

Hotel is pronounced as [howT-hel]. So, motel is [mowt-hel]. So, tara mamaya!

Roll is pronounced as [rowl], toll is [towl], so [rowl]call: ROLLCALL and [towl]gate: TOLLGATE.

Interaction is pronounced as [inturaekshun].

Internet is pronounced as [int-hur-net]. Kung ngongong maarte ka, [inurnet]. So, call center is [khall sent-hur]. Sa ngongong maarte, [khall zenur].

Tree is [chree]. Three is [three]. At dapat [three thawwzund, three hunjred, thurtee three chrees iz inzayd dhuh forest!]. Kuha mo?

Nature is pronounced as [neycheur]. Sa ngongong maarte, ewan ko sa inyo!

At maraming-marami pang iba.

Nang sumapit ang Biyernes, nag-announce na si Mike na i-interview-hin nga kami ng ibang trainers at maghanda raw kami. Mukha raw pang-Ms. Universe ang tanong pero kaya raw namin iyon. Madali lang naman daw iyon. At sure daw siyang makakapasa kami dahil magaling kami at magaling daw ang nagturo sa amin. Sakay na lang kami kahit kinakabahan kami.

Tahimik ang buong training room.

“Why’re you guys so quiet? Is there something wrong?” pagtataka ni Mike dahil walang nagsasalita sa amin. “Okay, just open the listening application in your computers and record your voices and listen to yourselves so that you can self evaluate. I’ll just fix your money cards for your training allowances. We are not able to give them to you at the start of the training because the bank had some problems, thus, the cause of delay.”

Sa sobrang kaba ng isa kong kasama na si Korie, agad niyang sinuot ang headset niya. Natatakot siyang bumagsak dahil hindi pa rin maalis ang matigas niyang accent na galing sa probinsya niya. Habang ang iba naman ay umiidlip na lang dahil sa sobrang lamig. Ako naman, naglaro na lang ng Word Whiz na nasa training folder din nakalagay. So, hindi namin sinunod si Mike.

“Hold on. Babeh hold on… “hindi yata napansin ni Korie na malakas masyado ang boses niya. Youtube pala ang binuksan niya at nanonood siya ng video.

Ang hindi alam ng marami sa atin, hindi porke’t taga call center ay libreng-libre nang mag-internet. Hindi ko akalain na bawal mag-friendster, bawal magbukas ng e-mail, bawal mag-youtube, bawal magbasa ng blog, pwera na lang kung related sa training.

Lumapit si Mike sa kanya.

“Korie, what are you singing?” at tinapik niya si Korie.

Gulat na gulat si Korie. Kabadong-kabado.

“Uhmm, Mike. Sorry.”

“No, what are you singing?” hindi nagalit si Mike sa pagi-inurnet ni Korie.

“Hold On by Shamrock, Mike.”

“Korie, it’s [shaemrawk]. And it isn’t [hawld on]. Say, [howld awn] And glide it like they are one. [howldawn]. Say [howldawn by shaemrawk]. Drop your jaw. And say it.”

Nakakaloka naman si Mike! Pati pagkanta ni Korie, kinorek pa! Pero impyernes kay Mike, ispluk na ispluk ang pagi-Ingles at pronunciation! Mahal ko na yata siya!

Sa kabutihang palad, nakapasa kami sa training. Kaso lang, si Korie, may isa pang training na pagdadaanan dahil daw hindi maalis ang matigas niyang accent. Ako naman, pasok na sa banga! Bawas na sa kaba at nakuha ko na ang money card ko at may laman iyong P1200. Yahoo! May pera na ako!

-0-

Tinawagan ako ng HR sa Commonwealth para daw sa iba ko pang requirements at para na rin sa Medical Exam ko. Okay naman. Naipasa ko nang lahat at fit to work din ako. Magsisimula na raw ako in two weeks time! Yehey! Pero training pa rin. Ito naman ang Culture and Communications Training. Para rin daw itong ELIT pero mas matagal. Isang buwan ito at mas focused sa American whatever! At may sweldo na rin pero after one month nga lang din makukuha. Pero ayos na. Wala akong reklamo.

Hindi ko na pahahabain ang kuwento. Pumasa ako sa CCT. Madami rin akong natutunan sa training na iyon lalo na ang pagkakaiba ng Pinoy sa Kano:

1.       Ang Pinoy ay kayumanggi. Ang Kano ay puti. Minsan may freckles. Pero si Carmina Villaroel at Aiko Melendez ay may freckles din. Pati si Marimar.

2.       Ang Pinoy ay mahilig magpaligoy-ligoy. Madaming intro at chechebureche- beating around the bush daw. Ang mga Amerikano ay direct to the point. Napaka-straight forward. Tayo kasi, parang ang hirap sa atin ang magsabi ng mga bagay na gusto at hindi natin gusto dahil nag-aalala tayo na baka may masaktan sa sasabihin natin. Ang karamihan sa mga Amerikano ay hindi. Ayaw nila ng naga-aksaya ng panahon. [Sino bang may gustong nagsasayang ng oras?] Kailangan malaman agad ng kausap ang ibig niyang sabihin.

Halimbawa na lang, sasabihin lang nating HINDI KO ALAM, ang sasabihin pa natin, ANG ALAM KO KASI… kwenek-kwenek-kwenek. Sa mga Kano, I DON’T KNOW.

Tapos!

3.       Mahilig ang mga Amerikano sa football, kaya nga may NFL [National Footbal League]. Tayo naman mahilig sa Cha-Cha!

4.       Mas liberated ang mga Amerikano kaysa sa Pinoy. Pero ang ilang Pinoy pa-virgin lang pero malibog naman talaga sa personal.

5.       Hindi uso ang po at opo sa mga Amerikano. At kahit gaano pa katanda o kabata ang kausap nila, FIRST NAME BASIS lagi sila. Pero dito, kapag hindi ka nag-opo, hahampasin ka ng baston ng lola mo! At kapag hindi ka gumamit ng tamang panawag sa mga nakatatanda sa iyo, konyat ang abot mo!

6.       Mas malaki ang etits ng Amerikano kaysa sa Pinoy. Kaya ang Pinoy, mahilig sa Etits Enhancers.

7.       Malakas ang impluwensiya ng Amerikano sa halos lahat ng bagay kaya madaling ma-globalize ang mga produkto nila at musika. Pero maraming, ika nga nila ay talentadong Pinoy kaya kahit ang Amerika ay bumibilib sa atin.

8.       Malupit sa oras ang mga Amerikano. At ang Pilipino ay may Filipino Time. Bakit nga ba?

9.       Malalaking tao ang mga Amerikano, generally. Ang mga Pinoy ay petite in nature. Pero ako, hindi.

10.   Maganda at mga guwapo ang pinagsamang Pinoy-Kano. Pero malakas talaga ang dugong Pinoy. Therefore, tayo ang mga magaganda’t guwapo! Oh, ang taray di ba?

11.   Sa America ay may Thanksgiving. Tayo naman, maraming pyesta.

12.   Sa America, madaming blonde at kulay mais ang buhok. Tayo naman, pupunta sa parlor at magpapakulay ng buhok. Pero para mas matipid, takbo na lang sa tindahan at bumili ng Agua Oxigenada. Ibuhos sa buhok, presto! Blondie-ng hilaw ka na!

13. Madaming Pinoy ang nahuhumaling sa American drama series. Tulad na lang sa training class namin. Ako lang yata ang mahilig kay Ashtie Pirena at Ashtie Danaya. Ang halos lahat ng kasama ko, ang hilig ay Prison Break, House, Grey’s Anatomy, Sex and the City, American Idol at Friends. Ako, Lotlot and Friends lang. Ang Amerikano naman, nanonood ng Wowowee.

14.   Hindi uso ang kurapsyon sa America. Kung may corrupt man, konti lang siguro sila. Sa atin, grabe, mas uso pa sa F4. Never malalaos.

15.   Blue at green kadalasang kulay ng mata ng mga Amerikano. Tayo naman, magko-contact lens naman para may ganoon ding kulay.

16.   Free ang notebook sa training, bigay ng company sa mga trainees. May libre ka pang mug na may tatak din ng kung saang call center ka naroon. Ikaw na lang magdala ng bag at ballpen mo. Sana sa lahat ng school supplies dito sa Pilipinas, free din. Konti lang kasi ang nagbibigay ng mga freebies sa school eh. Bilang na bilang lang sila.

17.   Ang mga Pilipino ay so karinyoso and sensitive. Kaya nga love na love tayo ng mga Amerikano. Hmm, huwag na umarte dahil most of the time, totoo ito.

18.   Minsang sinakop ng America ang Pilipinas. At ngayon, mai-invade na ng mga Pilipino ang America. Ang dami nating mga OFW doon eh.

19.   Walang Manny Pacquiao sa America. Pero kapag  laban niya, nandoon siya.

Pero, pwede ko namang sinabi na ang Pilipino at Amerikano ay magkaiba. Therefore, ako ay Pilipino! Haylavet three times a day!

.

..

…

….

…..

……

…….

……..

………

……….

Tuloy ko pa?

O, ETO PA…

Nalaman ng kuya ko na maga-apply ako sa call center kaya tinawagan niya ang syota niya na nagtatrabaho rin sa call center sa Makati. Ire-refer daw ako. If I know, ang referral ay hindi para matanggap agad ako, kundi para may kitain silang dalawa. Sa mga hindi nakakaalam, kapag may nag-refer kasi sa inyo sa call center, at nakapasa kayo at na-hire, may incentive ang taong nag-refer sa inyo. Pwedeng gadget, pwedeng pera, o kaya mga gift certificates sa spa o salon. Hindi naman lahat ng call center ganoon pero karamihan ganoon ang ginagawa. Pero keri lang naman. Kung matatanggap ba naman ako, wala na sa akin kung ano man ang kitain nila basta ako magkatrabaho.

After 2 days, nagkita kami sa may Valero Street sa Makati ng syota ni Kuya. Dala ko ang resume ko at mga picture. Kaya lang, para nga lang akong galing palengke na naka-high heels.  Basta papasukin lang sa building keri na sa akin. Ewan ko ba naman! Pero go na! Andito na eh.

Pagpasok pa lang, nagulat ako. Binati kami ng guard at sinabing:

“Good afternoon ladies. How may I help you?” at may American twang ang guardini! Grabe! Nakakaloka. Mas magaling pa yata siya sa Amerikano mag-English eh! Lupet!

“Ah, here is my friend. We will go to the HR for her to apply as a CSR.” sagot naman ni syota. Ang galing din niya mag-English. Parang nasaniban siya ng American spirit.

“Yes, dats rayt.” sagot ko na kinakabahan.

“Okay. Just answer the application forms first, there on the receptionist’s table. Paste you 1×1 ID picture and then take a seat over there. Wait for the specialist to approach you and then submit your application forms. Then, she will just call your name for the interview.” Naknampuch talaga si Kuya! Di ko naman siya matawag na kuya kasi nga alangan namang sabihin ko, BRO! Eh hindi ko naman siya kapatid!

Sinunod ko ang instructions niya.  Si syota ay umalis na at kinausap ang receptionist. Magkakilala yata sila kasi mukha silang close.

Lumabas na ang babaeng taga-HR at hiningi na isa-isa ang application forms ng mga maga-apply. Tatawagin na lang daw niya kami.

After ilang minutes, nagsimula na ang roll call. Tinawag na niya ang ilan hanggang sa ako na. Nagtungo na kami sa conference room. Pumasok na ako at nagulat ako. Akala ko ako lang at ang interviewer ang nasa loob. Sangkaterba pala kami! Isang interviewer at sampung interviewees kabilang ako! Mahiyain ako kapag ganito kasi maririnig nila ang sagot ko. Paano kung mali? Paano kung tawanan nila ako?

Nag-umpisa nang magtanong ang maganda at mukhang fresh from the freezer sa kapal ng foundation  na HR specialist. Pumorma kami na parang pa-circle at kinausap niya kami pa-clockwise. Naghalo sa loob ang may experience at wala. Mga wes piyok at maingay. Pero may isang aplikante na ewan ko ba naman kung bakit ko ginaya! Ito ang naging usapan nila.

Interviewer: Hi, good afternoon. How are you?

Ang ginayahan kong aplikante: Hi. I am fine, thank you.

Interviewer: So, what made you decide to work as a call center representative? I read here in your resume that you just passed the Nursing Licensure Exam. Don’t you want to become a nurse?

Ang ginayahan kong aplikante: Ah, well. Teynk you for di wanderfol question. I ah, want to become ah, a nurse. But ah, I want to become one of your employees here in your ah, prestigious company. Ah, yes. That’s all. Thank you very much. Hehe…

Interviewer: Oh, I see. How did you find out about us?

Ang ginayahan kong aplikante: Ah, well. I read it prom the newspaper.

Interviewer: Hmm, what does it say?

Ang ginayahan kong aplikante: Hmmm, well, it said there that you are looking por customer service representatibs who are energetic and is willing to work on shipting schedules. So, since I am willing and energetic, I applied.

Interviewer: Why did you take up Nursing if you want to work in a company like this?

Ang ginayahan kong aplikante: My parents just forced me.

Interviewer: Hmm, okay. Thank you. Just wait for your name to be called okay.

Parang ang iksi naman ng usapan nila. Tanggap kaya siya? Naku naman, ako na ang susunod. Ito naman ang usapan namin. Mas malala yata ako.

Interviewer: Hi Reina! How are you?

Ako: I am okay but nervous. Just call me Anier. Hmmm, how are you?

Interviewer: I haven’t eaten my lunch. Hahaha! Anyways, So, you’re same with [ginayahan kong aplikante] who’s a nurse too.

Ako: Yes it is.

Interviewer: Hmm, so, why are you applying for this position? You’re an RN already. Don’t you have plans in applying in a hospital?

Ako: I hab plans. Bat I don’t know when. My parents just force me to teyk Narsing. I want to work as a kostomer serbis representatib so that this can be my stepping stone for me to work abroad. I think dis can teach me to imprub my Englis mor.

Interviewer: Okay, one question. How do you describe an apple to a blind person?

Ako: Well, I will say to him that the apple is the fruit that caused all the sins in the world.

Interviewer: Oh, okay. Thank you Anier. Please proceed to the lobby and wait for your name to be called. Thank you.

Bakit kaya siya thank you nang thank you sa akin? Naku, kita naman sa mukha niya. Hindi ako tanggap kaya thank you na lang ang consuelo de bobita ko. Alam ko na iyon. Pero umaasa pa rin ako, siyempre. What if, maghimala ang langit? Matanggap ako at bigyan nila ako ng chance?

Ilang minuto pa ang lumipas at tinawag na nga niya ako. Binigyan niya ako ng isang papel na naka-staple at binuksan ko iyon agad.

Dear Ms. Eleazar,

Thank you for your time. We appreciate your effort to come here but you still need to improve your skills in the following areas:

1. Pronunciation and enunciation

2. Description

3. Listening Skills

4. Proper diction

However, you can still re-apply after 3-6 months.

Thank you again.

Respectfully,

The HR Specialist

Huhuhu! Alam ko na. Kasi naman eh. Bakit ba naman ginaya ko yung isang aplikante?! Gaya-gaya ako! Ayan tuloy, pareho kami. Hindi rin siya natanggap. Ang iba naman, nag-proceed na sa susunod na step. Ako, initial interview pa lang bagsak na. Pero hindi ako sumuko. At least ngayon, alam ko na ang mali ko.

1.       Hindi dapat sinasabi na pinilit lang mag-Nursing. Kasi pwedeng mangahulugan iyon na hindi mo kayang mag-desisyon. Kasali kasi sa skill ng mga taga-call center ang decision making, at kahit saang trabaho ka pa naga-apply.

2.       Huwag sasabihin stepping stone mo sila. Kasi, ikaw ang stepping stone nila para lalo silang yumaman.

3.       Kung magde-describe ka sa blind person, huwag nang gumamit ng metaphors at kung ano-ano pang ka-echusan. Basic description lang ang kailangan. Kaya kapag tinanong ka kung paano mo ide-describe ang apple, ganito lang: An apple is a fruit that is red or sometimes green in color. It is nearly round and it is a very sweet when ripe and it is a nutritious fruit.

4.       Sagutin lang kung anong tinatanong. Huwag nang magsasabi ng mga bagay na hindi itinatanong. It may lead to further questioning, thus prolonging your agony.

5.       Magsuot ng maayos na damit. Hindi naman kailangang super corporate. Tamang smart casual lang, keri na.

6.       Huwag gaya-gaya sa ibang ine-interview. Magkaroon ng sariling sagot. Kasi, babagsak ka. Sure iyon. Wala ka kasing originality.

7. English-in din ang mga guard.

8. Maging magalang. All the time. Kapag tinanong ka ng how are you, sagutin ito at kumustahin din ang nagtanong sa iyo.

9. Huwag mag-apply na akala mo mamalengke lang at napadaan lang.

10.   Hindi lahat nadadaan sa swerte. Artehan mo kasi ang English mo. This is the perfect time para i-apply ang Principles of Konyotics.

Hindi hadlang ang paggiging Nursing graduate ko para mawalan ako ng pag-asa. Tama naman di ba? Ang kailangan ko ngayon, trabaho. Saka na ang pride. Saka na ang ere ng pagpasa sa board exam.

Pero napansin ko, karamihan din ng mga kakilala kong Nursing graduates ay hindi natanggap sa mga call centers na in-apply-an nila kahit pa ang galing nila mag-English. Ayon kasi sa chika, ayaw daw ng mga call center sa nurse dahil umaalis agad ang mga ito at naga-abroad at naga-AWOL na lang bigla. Bawat agent kasi na maha-hire ay mga investment mula sa clients. Kung magre-resign daw agad ang nurse na naging agent, malulugi ang kumpanya dahil hindi man lang nila napakinabangan ang agent. Sayang ang investment. Sayang ang ginastos ng kumpanya para sa mga training nila. Minsan, may mga eksaheradong kumpanya pa na magsasabing: Must have finished a 4-year course except Nursing.

Nagpalamig muna ako ng isang linggo. At habang nagpapalamig, tumawag ang kaklase ko. Mag-apply daw kami sa isang call center dito sa may Commonwealth. One day hiring lang daw doon.

Ang totoo, tinatamad pa ako pero sumama na rin ako. Ang aga-aga naman kasi eh. 8:00AM daw. Pero, sige, sama na lang ako.

Pagdating ko sa building na iyon, pareho din. Binati ako ng guard in English. Bumati rin ako, in English din. Fill out ng application form, dikit ng picture. At tinawag na rin ng HR specialist ang pangalan ko.

“Ms.Maria Reina Eleazar, please follow me.” Tangan niya ang application form na sinulatan ko, sumunod na ako sa kanya sa Interview room. Buti naman this time, isa lang ako. Hindi na group interview. Mas kaunti ang tensyon.

Nagsimula na ang aming usapan at sa palagay ko, smooth naman ang flow noon.  Hindi nga lang din ako makapag-English nang malupit pero nagpapaka-TH ako. As in HARD ROCK na parang may tubol! Para kasing may kung anong special strategy ang mga call center HR specialists kapag nurse ang naga-apply.

Interviewer: Hi, Reina. How are you?

Ako: I am fine. How about you?

Interviewer: Just fine, thanks for asking. Good morning.

Ako: Good morning!

Interviewer: Okay, so tell me something about yourself.

Ako: My name is Maria Reina Eleazar. I am 23 years old. I took up BS Nursing. I haven’t got any work yet. I live in Quezon City.

Interviewer: Oh, okay. I think if you’re going to work here, it’ll be convenient for you.

Ako: That is correct.

Interviewer: Hmmm, you said, haven’t got. That is wrong. Say, haven’t gotten.

Ako: Oh, I am sorry. I haven’t gotten.

Interviewer: Correct. Remember that. Okay, so, do you have plans in working abroad?

Ako: Yes. But I plan to do that 5 years from now.

Interviewer: Oh, I see. But have you tried working in a hospital?

Ako: I want to, but there are no vacancies yet.

Interviewer: Why did you choose to apply as a customer service representative?

Ako: I chose to apply as a customer service representative because, ah, uhmm, because, uhmm, honestly, I think this is one of the jobs that is in demand in the Philippines.

Interviewer: Please refrain from using fillers. Aherm…What made you say so?

Ako: Feelers?

Interviewer: No, fillers. Short  i. Not feelers. Feelers are for cockroaches. Fillers are those words that you use like uhmm, uhh… avoid using those words. They make you so unsure of what you say. And you stutter too much.

Natulala ako. Fillers. Fillers. Fillers. Hindi feelers.

Interviewer: Going back, what made you say that being a CSR is one of the in demand jobs in our country?

Ako: Frankly speaking [my ganoon?], we cannot deny the fact that it is really hard to land a job in the hospital these days, especially in the Philippines, for a neophyte nurse like me. So much competition going on and it really takes too much time for us to wait. I can’t waste time! [na punong-puno ng ka-charing-an] So, I decided to apply as a CSR. It only takes a day for me to know if I can get hired or not. I t will not take so many months for me to wait. I am also eager to learn in the field. Plus the attractive compensation which can help me and my family a lot.

Interviewer: Yeah, you are right. I have a sister who is also a nurse. I understand where you’re coming from. But here, we don’t call it field. We call it, the Production floor.

Ako: ahhehehehe…. Production floor.

Interviewer: But what if you suddenly got hired in a hospital while you are already hired here? What will you do?

Ako: A tough question [At talagang makatuklap balat!] . Well, uhmm, I guess, I have to weigh things first. I cannot say that I will leave the good job that I can have here and just leave for my hospital career. Compensation is the big difference in that matter [charot!]. It will really depend on the situation. But if I really need to choose, I’ll talk it over with the HR departmet or my boss. I know they can definitely [asus!] help me to decide. I just want to be sure… because… of my future… hehehe.. [may laman ba iyong sinabi ko?]

Interviewer: Hmm, you definitely need to choose but I like the fact that you’ll consult your boss. How did you find out about us?

Ako: Your company is very prominent and is seen everywhere. I saw it in newspaper ads, in the internet, heard it from my friends and from the people who work here. You have a big billboard there in Don Antonio and you even have a customized train in the MRT station.

Interviewer: hahaha! Nice!

Ako: Yes. Ahehehe!

Interviewer: Okay, thanks Reina. I think you have the potential but there are the things that you need to work on. Just proceed to the lobby and wait for your name to be called. You will take the next step, the exams.

Ako: Okay, thank you. You are?

Interviewer: Ah, yeah. Jane. My name is Jane.

Ako: Thank you Jane.

Jane? May lalaki bang Jane ang pangalan? Para akong na-Wow Mali ah! Ang guwapo niya kasi.

Dinaanan ko na ang mga exam. Mula sa typing skills [naipasa ko iyon dahil accurate at mabilis akong mag-type], listening skills [parang may simulated call at sasagutan mo lang ang tinatanong: naipasa ko rin], magbasa ng mga passages na tatlong pages, grammar and speech exam [uulitin mo ang mga salita at sentence na maririnig mo, gagawa ng sentence mula sa jumbled subject, predicate and verbs, at sabihin mo na lang na "don't know" kapag hindi mo alam ang sagot para makapag-proceed ang exam machine sa susunod na tanong. Muntik na akong tumagilid sa parteng ito pero naipasa ko rin. Naka-ilang "don't know" kasi ako sa benteng tanong. Bengengot kasi ako minsan.]

Nang matapos ko na lahat ng exam, sumailalim na ako sa final interview. Teka, umaga ako dumating dito at 5PM na, final interview pa! Harujosko! Hindi pa ako nakapag-lunch! Pero sige, isa na lang eh. HInahanap niyo ba ang kaklase ko na nagyaya sa akin na mag-apply? Hindi ko alam kung nasaan siya. Nagkita lang kami pero hindi kami gaanong nagpansinan dahil pareho kaming tensyonado sa paga-apply.

This is it, pusit! Tinawag na ako ng isa pang specialist na kamukha ni Anne Cortez [anak ni Rez Cortez. hahahaha!] sa interview room. Sinundan ko siya at nagsimula na naman ang pagi-interrogate sa akin. Sa isip ko, bakit kaya karamihan ng nagtatrabaho sa call center ay magaganda, mapuputi, gwapo, mukhang sosyal kahit jologs, at higit sa lahat, mga badinger-z at tibash! Iba na talaga ang mundo ngayon.

Naupo na ako habang kaharap si Anne Cortez. Ang puti niya at ang ganda. Petite at maganda manamit. Kinausap niya na ako.

Anne Cortez: Hi, my name is Liz [so hindi siya si Anne.] You are Anier, right? Nice nick!

Ako: Thank you, Liz.

Liz [hindi na Anne Cortez]: Okay, you passed the initial interview, the exams, so this is the final interview. Don’t worry, I’ll only ask you a few questions. Don’t be anxious, okay?

Ako: Okay.

Liz: Hmm, you are a Nursing graduate.

Ako. Yes, dat is korek!

Liz: No, say “that”. It sounds like dh. That.

Ako. That. That. That.

Liz: Good. And say correct like khurrect. Not korek.

Ako: Khurrect. Correct. Correct. [na maarte]

Liz: Hmm, you know Anier, I see a potential in you. There are things you need to work on, okay. Please, don’t be offended. I just want you to improve.

Ako: No, I am not offend at all.

Liz: Say, offended.

Ako: [Ano ba ito, walang lusot!] offended.

Liz: I’ll tell you the notes that the evaluators wrote while you were answering the exams. First, you said, keynot. It must be [khenawt] cannot.Drop your jaw. Then you said, dawnt. It must be [downt] don’t. And you said, haven’t got. You’re always saying haven’t got. Then, you saidanother dawnt again.Don’t say eees. Say [iz] is. Short i. Wass. Must be [wuz] was. You say [beeet] beat. Not [biyeut]. Long i.  Water is [wo'rer] not [watter]. Hmm, you have a lot to improve. Say Philippines [Fulupeens], not [Pilipins]. S must sound like [s]. Z is [zee], not [zey]. H is [eytch], not [etch]. B is [bee], not [vee]. Lots of fillers. Customers is [khustumerz]. You said, kostomer. Soften your R. Not the hard R. Leaf is [leef], not [lef]. P and F are different sounds. But you confuse your Ps and Fs. Speech. Defect. Not [Sfeech Depek]. November is [nowvhemburr], not [nobember]. Bag is [baeg], not [bug]. And say give [gev], not [gib]. You say Janno Gibbs, it’s not Janno Gives.

Ako: [grabe mga tenga ng mga evaluators dito! Pati si Janno Gibbs, ginamit pang example.] Okay Liz, I will work on dos.

Liz: [dhowz]Those.

Ako: [huhuhuh!] DHOWZ.

Liz: You really have to study more English. But I think I’ll let you pass. I told you a while ago, you have the potential. Read the broadsheet, read English novels. Read them aloud. Hmm, I guess, I have to put you first in the English Language Improvement Training. That is ELIT. That will be good for a week. It will help you to improve your weak areas. Your trainer will be Mr. Mike Cruz.

Ako: Hmm, Liz. Do I nid to pass on certain exams for me to get “hired”? What if I fail?

Liz: Say [knead] need… You really are something, Anier! Well, to answer your question, you will undergo an exam on your last day. That is an interview with other trainers. Then, Mike will tell you what to do next. I don’t think you’ll fail. I believe in you. So, do your best okay!

Ako: Do you really tink so?

Liz: Work on you “THs”. Say think.

Naloloka naman ako kay Liz. Parang napaka-OC naman nito sa words. Pero kembot na. Mukha naman siyang natutuwa sa akin eh.

-0-

Nakauwi na ako nang mga 7PM. Grabe, napakamadugo naman ng interview. Ganoon pala iyon! Ubos ang English ko sa baul. Pero ito ang natutunan ko: The simpler, the better. Wala namang kailangang highfalutin words. Akala ko, kailangan ko pang gamitin ang mga salitang hindi ko nga mabigkas-bigkas sa sobrang kalaliman.

Kumain ako ng malupit na dinner kasama si Tatay at mga kapatid ko. At pagkatapos ay nagkulong na sa kuwarto. Binuksan ko ang isang maliit na envelope na binigay sa akin ni Liz. Sa Lunes daw magsisimula ang training. May training allowance din na P1200. Monday to Friday, 9:00AM to 5:00PM. Sa Makati pa pala. Akala ko naman, sa Commonwealth din. Ang layo ko pa naman sa Makati. Hmm, aanhin mo naman ang layo kung para naman sa career? So, natulog na ako kaagad. Kailangang maipahinga ang utak na naubos ang sugar dahil sa tindi ng pagsubok na pinagdaanan sa maghapon.      

.

..

…

….

…..

……

…….

……..

………

……….

Tuloy ko pa?

HINDI KO ALAM KUNG ITO ANG INAASAHAN MONG KASUNOD…

Nakalimutan ko na wala nga pala akong pera. Paano ako kukuha ng mga papeles na ito? Ang pamasahe ko araw-araw sa paglayas-layas? Ang pambayad ko sa mga processing fees ng mga dokumento?

Naturalmente, kanino pa ba ako tatakbo? Kundi sa aking mother nature na nasa far away country para padalhan ako ng pera at sa aking father figure na salesman. Pero ilang buwan na yata akong  ganito. Hihingi ng pera. Aalis. Pababalikin. Babaik naman ako. Training dito, training doon para sa chance na maabsorb sa ospital kahit ang totoo ay hindi naman talaga. Seminar na hindi ko naman naintindihan,    membership to the chenes organization basta lang may mailagay na member of the… errrr!!!   Wala nang pera. Hihingi na naman. Teka, nakakahiya na ito. Naturingan na akong graduate, tapos nang mag-aral, RN na, at panganay na babae, pero nanghihingi pa rin ako ng pera sa magulang ko? Buti na lang si Kuya, manager sa isang restaurant kaya pati sa kanya nakakahingi rin ako minsan.

Ewan ko ba naman kung bakit kailangan pang abutin ng so many months para lang talaban ako ng hiya sa katawan. May hindi na tama dito. Hindi pwedeng ganito nang ganito.

-0-

Aminin na natin, libo-libo kaming nakapasa sa exam. Libo-libo ang mas matalino sa akin. Libo-libo ang mas mataas ang nakuhang marka kaysa sa akin. Libo-libo rin ang mga naga-apply bago pa man ako nakapasa. Libo-libo ang naghihintay na tatawagan sila ng ospital para sa kanilang interview or exam [Bakit ba nag-board exam pa kung mage-exam ka rin lang naman sa ospital? Ano'ng sense?] at hindi lang sila galing sa bagong batch. Libo-libo rin ang mga thundercats na second coursers na nakisiksik pa sa amin. Libo-libong kaluluwa na naniniwalang ang Nursing ang mag-aahon sa kahirapan at pag-alis sa Pilipinas! Bakit ba hindi ko naisip na hindi nga pala ako nag-iisa? Para na kaming langgam sa dami. At abangan pa natin ang mga makakapasa sa December at ang mga upcoming graduates din! Joskolord! Malulunod na ang Pilipinas sa dami ng mga nurse! Hindi lang kami magiging libo, malamang maging milyon na rin hanggang maging bilyon na at mabubura na rin ang Pilipinas sa mapa ng mundo dahil lumubog na ang bansa natin sa karagatan dahil sa dami ng nurses!

-0-

Nagpasa ako ng mga requirements ko sa bawat ospital na madaanan ko sa pag-asang matatawagan ako at magtutuloy-tuloy na sa hiring hanggang maging nurse na ako!

Pero wala talagang tumatawag sa akin eh. Naalikabukan na kaya ang resume ko? O napagkamalang basura kaya kinuha na ito ng garbage truck ni Sonny Belmonte? O kaya naman naipampaypay ng taga-HR at naiwanan sa CR? O kaya nag-mini-mini-mayni-mow siya at minalas ang papel ko na naalis? O baka naman nasunog na ang office kung nasaan ang papel ko?  O baka nasulatan sa likod at naging scratch paper na lang? OMG!

Hindi ako palahintay, in nature. Ngayon lang. Kaso lang, sawa na ako. Hindi na talaga ito tama! Lalo lang tumataba ang pekpek ko sa bahay! Wala akong ginawa dito kundi utus-utusan! No, no, no, no way!  Walang growth kundi ang paglaki ng tiyan at pwet ko!

-0-

“Good afternoon po, pwede po kay Carol?”

“Sino ito?”

“Si Anier po. ” [galing sa REINA na binaligtad.]

“Oh, Anier! Congratulations ah! Mama ito ni Carol. Sandali ah. Tatawagin ko siya.”

Tinawag na niya si Carol.

“Gel, kumusta ka na? Si Anier ito.”

“Uy, Anier. Miss na kita. Inuman daw sa bahay nila John mamaya. Sama ka! Gusto ka na rin nila makita. Buti naisip mo magparamdam, Aswang ka!”  at tawa siya nang tawa.

“Eh kasi naman, Babae sa Balete Drive na hindi kinakapitan ng make-up, busy-busy-han ako sa job hunting. Ikaw? Painom-inom na lang! Mukhang may pinagkakaperahan ka na.” halos maiiyak na ako habang kausap siya.

“Sobra ‘to! Ano ka ba, pareho lang tayo! Nagpasa na nga ako sa mga hospitals pero wala pang tumatawag sa akin. Akala mo ba ikaw lang ang ganyan? Hindi ka nag-iisa.”

“Eh, ayoko nang ganito. Balita ko si Emily nakapasok na sa ospital!”

“Oo, kasi may backer. Tita niya doctor doon. Eh ako, wala naman akong kamag-anak na doctor o kung sino pa mang personnel sa ospital. Tito ko naman janitor sa may health center. ” sabi ni Carol habang ngumunguya ng something crunchy at kausap ako.

“Naku, bakla, kumakain ka yata. Tatawag na lang ako mamaya.” nahihiya kong sinabi.

“Okay lang, ano ka ba? Kuwento ka naman.”

“Ano’ng oras ba ang inuman kina John?”

“6:00PM daw magkikita sa may Anonas.”

“Sige sama ako. Punta ako mamaya. Bye na muna. Papaliguan ko lang aso ko.”

“Karir na karir ang pagkakatulong ah? Sige, kita na lang tayo mamaya. Miss na kita Anier! Lukrita ka!”

“Magkikita naman tayo mamaya eh. Bye!”

Alas-sais y medya ng gabi na ako nakarating ng Anonas. Dumiretso na lang ako sa bahay ni John dahil alam ko naman kung paano pumunta doon. Nang makarating ako sa gate nila, pinindot ko na ang doorbell at pinagbuksan ako ng kuya ni John.

“Uy, Anier! Tumaba ka a! Tuloy ka. O, ingat. Baka di ka magkasya sa pinto. Babayaran mo iyan pag nasira mo. ”

“Ina mo! Andiyan na sila?” natatawa kong bati habang hawak niya ang kamay ko na inaalalayan ako.

“Lahat sila. Pasok na.”

Laking gulat ko nang makita ko ang mga kaklase ko. Tuwang-tuwa ako. Miss na miss ko na sila. Pagtuntong pa lang ng pinto…

“Anier! Welcome to the club! ‘tol, ‘enge ngang isang Red Horse!” si John iyon at inabot na sa akin ang isang bote ng beer at basong puno ng yelo.

“Welcome to the club?” nagtataka ako habang nilalantakan ko ang chicken sisig na luto ni Joi, ang bestfriend ni John.

“Club! Club of the jobless and at patabaing nurses. Hahaha!”

Nag-inuman kami ng mga kaklase ko buong gabi. Hanggang makatulog na lang kung saan abutan ng antok.  Si Carol naman, tokis. Hindi dumating. Ako lang tuloy ang babae doon. Pero okay lang naman. Tiwala naman akong walang manggagapang sa akin. Ika nga, walang talu-talo! Barkada ko naman kasi silang lahat.

Kinaumagahan, umuwi na ako. Nag-isip. Nagmuni. At pagdating sa bahay, dumiretso sa kuwarto at tumingin sa salamin.

“Naku, ano bang ginagawa ko sa buhay ko? Hahahahaha!” tinawanan ko ang kausap kong balahura sa salamin na blood shot pa ang mata na hinihintay na pala ng sangkaterbang labada.

“Oy, Anier! Walang isusuot ang kapatid mo bukas. Labhan mo siya ng uniform. Saka magsaing ka na lang kung kakain ka. Naubos na kasi namin sa agahan iyong kanin kaya di ka na natirhan. May ulam na diyan. Aalis na ako. Kapag tumawag iyong nanay mo, sabihin mo, mage-exam na si Pao sa Biyernes. Hindi pa bayad yung balance niya.” tatay ko iyon.

“Opo.”

Habang naglalaba, parang unti-unti nang na-deflate ang kayabangan sa ulo ko. Wala pa ring tumatawag sa akin na ospital. Naghihintay pa rin ako. Ano ba ito? Wala naman akong backer para makapasok agad sa ospital. At kahit kalian, ayoko ng backer. Habambuhay ko kasing magiging utang na loob iyon sa kanila. Pero, ayoko na ring maglaba.

“Hmmm! Alam ko na! Ito na ang huling batch ng labada na kukusutin ko. Kailangan bukas maghanap na ako ng trabaho. Kahit ano! Kahit hindi na nurse! Putek! Kung magihihintay pa akong maging nurse, baka maging tong grasa na ako. Nahihiya na rin kasi ako talagang manghingi ng pera. Ayoko nang maging PAL!” habang pinupukpok ko ng palo-palo ang nilalabhan kong maong pants.

Pagkatapos kong maglaba ay tinawagan ko ang isa ko pang kaklase na si Angel. Matagal na rin akong walang balita sa kanya. Nag-hibernate kasi ang loka at ipina-barred niya ang incoming calls kaya never ko siyang natawagan at in-off rin ang cellfone niya kaya kahit ang text ko hindi rin lulusot.

Buti naman at nagri-ring na ang phone nila! Wala na ang barring kasi tapos na ang board exam season.

“Uy, gel! Bakit hindi ka na nagpaparamdam?” nakalimutan ko na ang mag-Hello.

“Anier?”

“Flangak! Kumusta ka na?”

“Ito, puyat. Mamaya rin matutulog na ako. Ikaw? Kumusta?”  parang inaantok na nga ang boses niya.

“RN na. Rumarampang Nunal. Hahahaha! Ikaw, Rumarampang Nunal ka na rin ba?” biro kong bagsak.

“Oo. RN na ako. Re-take Nurse. Bagsak eh.”

“Ha? I’m sorry.”

“Keri lang no? Ano ka ba? Ganun talaga ang buhay. May malas. May swerte. Pero masaya ako at may trabaho ako. Ayoko namang tumambay tulad ng iba diyan.”

“Ang sakit nitong magsalita.”

“Hindi ikaw ang tinutukoy ko. Kasi ako, alangan namang bagsak na, tambay pa. Eh ikaw pasado na.”

“Ano work mo?”

“I am an entertainment consultant.”

“Ano iyon? Nosebleed naman iyan!”

“Customer Service Representative ako kapag dito sa Pilipinas. Pero kapag sa America, ang tawag sa amin, entertainment consultants. Kasi ang account ko, satellite TV provider sa America. Parang may pagkakatulad sa Dream TV pero mas high tech doon.”

Napasin ko na may ibang arrive ang pagkakasambit niya sa mga English words na ginamit niya sa sentence.

“khustumer surves reeprizendudiv? Ayus ah! Enthurtheynmunt Khunsultuntz. Nakanang sa accent! Sa Kuhol Zener ka ba nagtatrabaho? ” pilit kong ginagaya ang accent na binigkas niya.

“Yeah! You got it!” na para ba siyang si Kris Aquino.

“Balita ko mataas daw ang sweldo? Magkano sweldo mo?” curious na curious ako na malaman.

“Ay nako gel, 13K lang. Pero pag tumagal ka, tataas pa. Kapag magaling ka, tataas din. Depende sa performance mo.  O siya, tatawagan kita sa off ko. Antok na ako eh. Tulog na ako.” at binaba na niya ang phone.

-0-

Hindi ako mapakali dahil kahit bumagsak si Angel sa board exam ay may trabaho na siya. Kumikita na at nagbabayad na ng tax. Mukha pang sosyal. Malamang siya na rin ang nagso-shoulder ng bills sa kanila. Samantalang ako na BORED PASSER naman ay walang magawa kundi ang mambwisit. Kaya nag-isip akong mabuti. Tiningnan ko ang mga libro ko sa English. Try ko kayang basahin? Marunong nga ba akong mag-English talaga? Basa rin ako ng broadsheet na nakatambak sa junk corner namin. Hmmm… Basahin ko rin kaya yung mga instructions doon sa likod ng bote ng muriatic acid? Kailangan artehan.

Du nat swallow.

Kip awt ov cheeldrens rich.

Ip poyzoning okurs, kontak poyzun kontwol zener.

Pwede na kaya iyon?

Hmm! Magko-call center na din ako. Kailangan ko ng pera at kailangan ko na makatulong sa pamilya ko. Mabigat na nga ako, magiging pabigat pa ako sa kanila? Wala na akong pakialam kung hindi ako nurse. Tutal RN na ako at wala nang makakakuha sa akin noon. Kahit mamatay ako ngayon, nurse na ako. At kahit maging welder ako bukas, nurse pa rin ako at wala nang pwedeng magbura ng RN sa dulo ng pangalan ko. Itakwil man ako ng magulang ko, RN pa rin ako at pasado na! Nakalista na rin naman ang pangalan ko sa PRC as a nurse. Aja! Maga-apply ako bukas!

.

..

…

….

…..

……

…….

……..

………

……….

ITO NA IYON… tuloy ko pa?

THE CONTINUATION

Ito na ang continuation… ah basta. Hindi ako ito na parang ako na hindi.

-THIS IS MY MOMENT… yata!-

“Yahoo!!! Ang saya-saya! Pumasa ako! Ayun o!  ELEAZAR, MARIA REINA SANTOS! Syeeeeetttt!!! RN na ako!” halos maiusog ko na ang monitor katuturo ko sa pangalan ko at nag-iiiyak ako sa PC-han at nagsisisigaw.

Pinagtinginan ako ng mga bata at nagulat si Ate Rose at inakap ako.

“Congrats! Ang galing mo! Sige, libre na ang gamit mo ngayon. Pumasa ka naman eh. Regalo ko na sa iyo. Saka regular customer ka naman na namin! Uuwi ka na ba? Mag-YM ka muna at mag-friendster. Open time kita. Ako bahala.” habang nakaakbay sa akin.

“Hindi na, Ate. Uuwi na ako. Papaalam ko na ‘to kay Tatay. Tatawagan ko na rin si Nanay sa abroad para malaman niya ang magadang balita.”

“Huwag mo na palang i-log off yung PC mo. Hahanapin ko na rin ang pangalan ng anak namin kung pumasa siya.”

“Sige Ate Rose. Uwi na ako. Thank you ah! Huwag ka mag-alala, papasa rin iyong anak mo!”

Hindi ako mahilig tumakbo pero napatakbo na ako pauwi. Habang sa daan ay naririnig ko ang hiyawan nila Ate Rose. Sa palagay ko pumasa nga ang anak niya.

Ayan na naman ang kantyaw sa akin ng mga lasenggo na lumilindol daw. Mataba kasi ako kaya madalas ako tuksuhin pero keber na! Pasado na ang lola niyo at RN na ako! Wala nang sisira sa moment ko.

“Oh! Lumilindol! Lakad ka lang.” tawanan ng mga bondats na tanggero.

“Pakyu! Pasado na ako sa board exam.” minura-mura ko muna sila bago ako nagbalita.

“Ah! Maganda iyan! Congrats! Pulutan namin ah!”

“Sige, pag may litson, bigyan ko kayo.”

“Asahan namin iyan.”

“Oo na, sige!” kapal ng mga mukha ng mga paksyet.

Pag-uwi ko ay napaluha na ako sa sobrang galak. Tumawag na rin si Nanay at napaiyak rin nang malaman na nakapasa na ako. Tuwang-tuwa ang mga tao sa bahay dahil sa wakas, may RN na sila! Yayaman na sila. Nyek!

Akala ko ay dito na natatapos ang lahat. Na RN na ako. Na professional na ako. Magiging nurse na ako at magtatrabaho na rin sa wakas. Makapagpapagawa na rin ako ng sarili kong trodat [yung pantatak ng mga nurse]. Pero hindi pa pala.

-MY LIFE AS A BUMMER-

Walang mapaglagyan ang saya ko sa bawat araw na dumadaan matapos lumabas ang results ng board exam dahil sa wakas hindi ko na kailangang kabahan. Makakatulog na ako ng normal at makakakain lalo ng mas madami. May karapatan na rin akong magmaganda at huwag munang maging longkatuts for a period of time.

“MARIA REINA SANTOS ELEAZAR, RN. Ang saya! Walang leakage, walang isyu…” kinikilig ako habang binabanggit ko nang paulit-ulit ang pangalan ko na may matigas na R-N sa dulo. Hawak ko ang broadsheet na katibayan na pumasa talaga ako!

Dahil puno ng ere ang ulo ko mula sa kasiyahan, dagli kong hinablot ang aming telepono at nagtawag sa directory service. Tinanong ko na ang number ng lahat ng ospital na papasok sa isip ko. Lahat iyon tatawagan ko para makapagtanong na ako ng schedule ng training, exams at siyempre, ang hiring.

“HI, good afternoon sir, tanong ko lang ang number ng PGH, FEU Hospital, Lung Center, Heart Center, NCMH, Jose Reyes, Kidney Institue…  please? ” inulan ko ng inquiry ang representative na nakapulot ng tawag ko.

“Ma’am, two pesos po per inquiry.” iniiisp sigurong wala akong pambayad sa phone bill pag nadagdag ito sa basic na P900 na binabayad namin sa landline plan namin.

“Keri lang po.”

Binigay niya na lahat ng numbers ng mga ospital na nabanggit ko. Medyo marami-rami nga rin ang naitanong ko. Pero dalawang piso lang naman per inquiry eh. Okay na iyon. Kung para sa ikakabuti naman ng kinabukasan ko at ng aking mahal na pamilya.

Tinawagan ko na isa-isa ang mga ospital na ito. At iisa lang ang naging takbo ng usapan namin.

“Hi, ma’am/sir. Good afternoon. My name is MARIA REINA SANTOS ELEAZAR, RN. HR po ito?”

“Yes ma’am. How can I help you? ”

“Ah, kasi po, kakapasa ko lang po ng board exam. Ano po ba ang requirements niyo para po makapag-apply naman ako sa ospital niyo?”

“Anong batch ka, hija?”

“Nitong June 2007 po.”

“Ah… mabuti naman. May license ka na ba?”

“Wala pa po eh. Pero ipa-process ko na po.”

“Okay, sige. Since bago ka pa lang, I think wala ka pang mga trainings, tama ba?”

“Ah, opo.”

“Ganito na lang. Kapag nakuha mo na ang license mo, apply ka na dito kasama ang… teka, may bolpen at papel ka na ba diyan? Idi-dictate ko sa iyo lahat.”

“Sige po, meron na po.”

“Okay, prepare your resume, license, Transcript of Records, RLE [Related Learning Experience], Recommendation from your dean and your 2 CIs [Clinical Instructors], General Weighted Average [GWA], Good Moral, NBI clearance,  SSS E-1 form or ID, Police Clearance, TIN, Barangay Clearance, Autobiography, birth certificate from NSO, Board Rating, Certificate of Passing, Certificate of Basic Life Support Training- Red Cross Certified, Intravenous Therapy License, Certificate of Seminars and Other Trainings, 4 pieces 2×2 ID picture in blue background saka application letter na addressed sa aming medical director. Lahat iyan dapat 3 sets. 1 original, 2 photocopies. Nakuha mo ba? ”

“Opo.”

Ang dami naman…

Naisip ko lang, bakit kaya lahat ng clearance hiningi nila? Grabe! Gusto kaya nila talaga makilala lahat ng magiging aplikante? Baka pati financial clearance ko sa school hanapin nila. Ah, baka para kaunti lang ang maga-apply sa dami ng requirements. Ewan.

Gusto ko pa bang mag-nurse talaga? Kailangang pilitin ko. Sayang ang pagiging RN.

.

..

…

….

…..

……

…….

……..

………

……….

sa susuod uli.